Niniejszy, czwarty już raport „Życie teatralne na Pomorzu”, stanowi, jak poprzednie, najpełniejsze, na bieżąco uzupełniane podsumowanie życia teatralnego na Pomorzu obejmujące teatry instytucjonalne, aktywności pozainstytucjonalne i wyróżniające się zjawiska teatru amatorskiego. Zebrane informacje statystyczne pochodzą z ankiet wypełnionych przez teatry instytucjonalne i zainteresowane zespoły pozainstytucjonalne. Informacje pozaankietowe są efektem monitoringu życia teatralnego w przestrzeni rzeczywistej oraz w internecie przez Fundację Pomysłodalnia.

Raport nie ocenia jakości artystycznej przedstawionych zjawisk, pozostawia to odbiorcom. Zainteresowani mogą zapoznać się z szerokim spectrum opinii krytyków i recenzentów, otwierając hotlinki premierowych spektakli, pod którymi kryją się adresy do opinii, materiały uzupełniające oraz wideo. Te ostatnie, zamieszczane przez Fundację od lat, stanowią zapis wyjątkowej sytuacji, jaką jest pierwsza reakcja publiczności.

Stabilność w czasie niepokoju

Poprzednie lata w skali globalnej cechowały nieoczekiwane i trudne do zrozumienia wydarzenia. Pandemia i pełnoskalowa wojna za polską granicą wpłynęły na wszystkie aspekty życia publicznego w naszym kraju, nie omijając oczywiście teatru. Świat się zmienił po pandemii, co szczególnie widać w relacjach międzyludzkich, wpływ wojny, choć nie tak powszechny jak w pierwszych miesiącach agresji rosyjskiej, ciągle jest odczuwalny. Wydarzeń nieoptymistycznych jest dużo więcej, choć już nie tak powszechnych, ale wszystkie one tworzą atmosferę niepokoju i niepewności. Odbiciem tych stanów są tendencje tematyczne i gatunkowe, teatr nie chce powiększać strefy ogólnego dyskomfortu i dostarcza coraz więcej rozrywki a tematów „cięższych” poszukuje częściej w historii lub w losach grup defaworyzowanych. Cieszy mocne wsparcie dla imigrantów i zapraszanie ich jako pełnoprawnych uczestników do tworzeniu spektakli i wydarzeń. Wielką pracę na tym polu wykonują przede wszystkim teatry pozainstytucjonalne i organizacje pozarządowe, warto wymienić na pewno niezwykłą aktywność Teatru Generacja pod kier. Róży Kołody i Magdy „Bąbel” Adamowskiej. Nowa inicjatywa na mapie pomorskiego teatru działa prężnie i wielokulturowo.

Moda na teatr

Wizyta w teatrze to obecnie jedna z najciekawszych form spędzania wolnego czasu. Choć bilety są coraz droższe, to dostać je na „Quo vadis” w Teatrze Muzycznym im. Danuty Baduszkowej czy większość spektakli Teatru Wybrzeże jest wyzwaniem. Sukcesy tych teatrów to także rezultat długofalowej inwestycji władz samorządowych, hojnie wspierających te dwie sceny i Operę Bałtycką.

Do teatru czy na spektakl?

Widzowie chcą przede wszystkim iść do teatru, dopiero potem na spektakl. Duża Scena Teatru Wybrzeże po przebudowie to na dzisiaj najnowocześniejsza scena w Polsce, przyciąga możliwościami, stwarza twórcom warunki do realizacji najambitniejszych widowisk. Tak dzieje się już od dawna w Teatrze Muzycznym, który nie boi się wyprodukować spektaklu za ok. 3,5 mln zł., bo wie, że to inwestycja na 10 lat i nie tylko zwróci nakłady, ale przyniesie zysk.

Laury

Było ich sporo w mijającym roku. Teatr Wybrzeże nie tylko konsumował sukcesy z poprzedniego roku („Piękna Zośka”, „Wyzwolenie”), ale dorzucił nowego zwycięzcę w postaci spektaklu „Iwona księżniczka Burgunda” (zwycięstwo na festiwalu gombrowiczowskim w Radomiu). Największy prestiż przyniosły na pewno nagrody na najważniejszym festiwalu teatralnym w Polsce, czyli „Boskiej komedii” (za „Piękną Zośkę”) i 27 nominacji w corocznym rankingu pisma „Teatr”, w tym najwięcej w kategorii „Najlepszy teatr” (5 na 13 przy trzech drugiego w kolejności Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie). Warto też zauważyć jako formę prestiżowego docenienia prezentację „Pięknej Zośki” w Teatrze Telewizji, w którym pokazano także wcześniej „1989”. W roku 2024 koprodukcja Gdańskiego Teatru Szekspirowskiego i Teatru im. J. Słowackiego w reżyserii Katarzyny Szyngiery i „Zapiski z wygnania” w reżyserii Magdy Umer otrzymały ex aequo Grand Prix dla najlepszego spektaklu Teatru Telewizji na XXIII Festiwalu Teatru Telewizji Polskiej i Teatru Polskiego Radia Dwa Teatry w Sopocie.

Kolejny dobry rok dla teatru życia

30-lecie obchodził hucznie sopocki Teatr Ubogi Relacji, rezydent Teatru Atelier, kolejną premierę wystawił Teatr Razem, rezydent Gdańskiego Teatru Szekspirowskiego, gdyński Teatr Biuro Rzeczy Osobistych sfinalizował współpracę z Fundacją Pomysłodalnia i Teatrem Ruchu Mo-sHe spektaklem „I Love the World” stanowiącym przykład synergicznego procesu współdziałania kilku środowisk. Dzięki aktywności środowiska pod przewodnictwem Agaty Andrzejczuk, na co dzień prowadzącej Teatr Osobliwości, odbył się po raz pierwszy Festiwal Osobliwości: Teatr Osób z Niepełnosprawnościami w Teatrze Rondo. To kolejny, po Massce (już po raz 23. Międzynarodowy Przegląd Teatralny, w tym roku także w opcji online), Gdyńskim Maglu Teatralnym (reaktywowany w 2024 r.), Kurtynie (Przegląd Teatrów Amatorskich im. Marka Hermana po raz 9.) i tczewskim Międzynarodowym Przeglądzie Teatrów Wspaniałych (po raz 20. w 2024 r.)

Kolejny rok jubileuszy

W 2024 roku 25-lecie obchodził Teatr z Polski 6 założony przez Ryszarda Jaśniewicza i jego żonę Gabrielę Pewińską-Jaśniewicz, 20-lecie obchodził Nowy Teatr im. Witkacego (po reaktywacji). „10” przybyły na licznikach: Teatru Gdynia Główna, Teatrowi Valldal, Teatrowi Barnaby, Teatrowi Czwarte Miasto, Teatrowi UG Standby Studio, Teatrowi Medium (ze Starogardu Gdańskiego) i Gdańskiemu Teatrowi Szekspirowskiemu. 15-lecie obchodził Teatr w Oknie.

Personalia: zapowiedź zmian

W przyszłym roku odbędą się trzy konkursy, które mają wyłonić kandydatów na dyrektora teatru. Michał Tramer kierujący Teatrem Lalki „Tęcza” od 2015 r. i Dominik Nowak dyr. naczelny i artystyczny Nowego Teatru im. Witkacego w Słupsku od roku 2016 poinformowali o zakończeniu swojej misji i Prezydentka Słupska jeszcze wiosną poinformowała o konkursach, które wyłonią nowych dyrektorów. W grudniu Prezydentka Gdyni poinformowała o zamiarze przeprowadzenia konkursy na dyrektora Teatru Miejskiego im. Witolda Gombrowicza w Gdyni. Obecnie, na pewno do 31 sierpnia 2025 r., kieruje nim od 2011 (jako dyr. artystyczny, a od 2021 także jako naczelny) Krzysztof Babicki. W Gdyni odbędzie się jeszcze jeden konkurs związany z teatrem. Choć Gdyńskie Centrum Kultury / Konsulat Kultury nie jest teatrem, to specjalizuje się w produkcji i eksploatacji spektakli. Po rezygnacji Beaty Nawrockiej w listopadzie ogłoszono już konkurs, którego rozstrzygnięcie planuje się do 28 lutego 2025 r.

Off umiera po cichu

Teatr niezależny to teatr, który istnieje niezależnie od okoliczności

Adam Ziajski, panelista II Kongresu Kultury Pomorskiej (Scena Robocza w Poznaniu)

W coraz cięższym położeniu znajduje się teatr niezależny. Dzielnie i zauważalnie walczą Córy Kultury, czyli taneczny kwartet Hertz Haus (bezdomny na razie), Fundacja Piotra Jankowskiego, Teatr 3,5 z Dzierzgonia. Incydentalnie kroku próbuje dotrzymać Fundacja Pomysłodalnia. Trzymanie się kurczowo pięknego cytatu z A. Ziajskiego nie wystarczy, by ten bardzo szlachetny, delikatny choć drapieżny czasami a na pewno najtrudniejszy gatunek teatru przetrwał co jest ważne dla nas wszystkich. Środowisko od lat czeka na zmiany systemowe umożliwiające nie tylko przetrwanie na granicy szaleństwa, ale na godne warunki rozwoju.

Teatr dobrych praktyk i pomysłów

Niepisanym „bohaterem” II Kongresu Kultury Pomorskiej był bez wątpienia teatr. Jako integralny składnik finału i wielu Spotkań przedfinałowych, jako najżywsze forum wymiany myśli i pomysłów: od powołania do życia zawodowego teatru kaszubskiego po wyższą szkołę teatralną w Trójmieście; od stworzenia Domu offu po godne zauważanie w mechanizmach finansowania kultury. Kongres szukał nowych rozwiązań, jednym z nich jest Pomorska Giełda Idei, której pierwsza edycja miała miejsce w pierwszym dniu finału 18 października w Instytucie Kultury Miejskiej. Czy biznes pomoże? Na razie jest obietnica kontynuacji pomysłu.

Raport Życie teatralne na Pomorzu 2021

Raport Życie teatralne na Pomorzu 2022

Raport Życie teatralne na Pomorzu 2023

Raport Życie teatralne na Pomorzu 2024

Raport przygotowano w ramach zadania „Pomorze Kultury – monitoring i promocja kultury województwa pomorskiego w 2024 roku”, zrealizowanego ze środków Województwa Pomorskiego.