Motto tegorocznej edycji zaczerpnięte prosto z „Króla Leara” Williama Szekspira: „Cudowna jest głupota tego świata!”.
W programie produkcja legendarnego Petera Brooka, koprodukcja Gdańskiego Teatru Szekspirowskiego z Needcompany, „Hamlet” w wersji flamenco, piętnastominutowa opera syntetyczna Łodzi Kaliskiej z udziałem Michała Urbaniaka, medytacyjna uczta literacka z wielką gwiazdą światowego kina – Charlotte Rampling i wiele wydarzeń towarzyszących.
Przygotowania do 27. międzynarodowego Festiwalu Szekspirowskiego toczyły się w cieniu wojny w Ukrainie, która nie zdążyła zagościć na teatralnych scenach w minionej edycji Festiwalu. Tym razem w tle mamy nie tylko konflikt zbrojny, ale też krwawe protesty w Iranie, piłkarski mundial okupiony cierpieniem tysięcy niewinnych ludzi i kneblowaniem ust sportowcom walczącym o prawa człowieka i coraz trudniejsze do życia czasy dla całej Europy, w której inflacja przyspieszyła w sposób nieznany od 1989 r.
Zagadnienia związane z niszczeniem klimatu odczuwamy coraz bardziej na własnej skórze, choć na co dzień niespecjalnie się nimi przejmujemy. Podstawowe prawa jednostki są łamane w wielu krajach, a świat wydaje się niczego nie uczyć na własnych błędach i powtarzających się mechanizmach historii.
Odzwierciedleniem obecnej sytuacji jest dla organizatorów motto tegorocznej edycji zaczerpnięte prosto z „Króla Leara” Williama Szekspira: „Cudowna jest głupota tego świata!”.
Pełen program 27. międzynarodowego Festiwalu Szekspirowskiego
Najważniejsze wydarzenia festiwalu w skrócie:
Festiwal Szekspirowski zainauguruje „Lear. Esej aktorski Andrzeja Seweryna” (26 lipca). Nie można pominąć zasług Andrzeja Seweryna w interpretacji, kreacji i promocji twórczości Williama Szekspira. Jego Lear, Prospero, Koriolan i Ryszard III oraz monodramy szekspirowskie są istotną częścią historii polskiego teatru i europejskiej recepcji Szekspira. Tym razem Seweryn stworzył wstrząsającą kreację człowieka, kameralny esej teatralny o przekraczaniu granic i poszukiwaniu sensu ludzkiego życia.
„Lear” w reżyserii Janusza Opryńskiego to monodram opowiadający historię szekspirowskiego bohatera od końca. Widzimy go po śmierci, nieustannie słyszącego głosy córek i błazna. Lear musi jeszcze raz zmierzyć się ze swoim Losem. Jeszcze raz przeżyć tragedię swojego życia.
28 lipca po raz pierwszy na Festiwalu Szekspirowskim w Gdańsku będzie można zobaczyć „Hamlet. The dance of the melancholic” w wersji flamenco. Jedna z najbardziej kultowych tragedii Szekspira w adaptacji choreografa Jesús Herrera to porywający spektakl prosto z Sevilli. „Hamlet” to opowieść o rodzinie, zemście, władzy i morderstwie – i to właśnie dzięki tym aspektom, ich intensywności i pasji, historia ta rezonuje z naturą hiszpańskiego tańca narodowego. Hiszpańscy artyści zaprosili do współpracy Akademicki Chór Uniwersytetu Gdańskiego, ognistemu tańcowi towarzyszą więc przejmujące partie wokalne, całość zaś dopełnia muzyka na żywo.
Najkrótsza festiwalowa propozycja to legendarna Łódź Kaliska, która 29 lipca zaprezentuje 15-minutową (!) operę syntetyczną „Makbeth ŁK’a, szepty i podszepty”. W programie wieczoru również wystawa artystów związanych z grupą oraz nieformalne spotkanie z artystami, w tym – z gościnnie występującym w spektaklu Michałem Urbaniakiem, wybitnym polskim muzykiem, skrzypkiem i saksofonistą.
29 i 30 lipca festiwalowa publiczność zobaczy prowokującą diagnozę współczesnego teatru na podstawie „Króla Leara” w wykonaniu nagradzanego aktora i performera Tima Croucha. Spektakl „Truth’s a Dog Must to Kennel”, utrzymany w formie szalonego stand-upu, otrzymał nagrodę Fringe First na Festiwalu Fringe w Edynburgu w 2022 r. Towarzyszyły jej entuzjastyczne recenzje.
Od początku wojny Gdański Teatr Szekspirowski wspiera artystów ukraińskich – od udzielania im gościny, przez stworzenie świetlicy dla dzieci i wielu działań proukraińskich podczas ubiegłorocznego festiwalu. Podczas tegorocznej edycji festiwalu przewidziano zniżkę na wszystkie spektakle dla osób pochodzących z krajów, w których toczą się działania wojenne oraz osób uchodźczych z państw o reżimie autorytarnym.
31 lipca zaprezentowany zostanie „Sen nocy letniej” w reżyserii Andrija Bilousa z Kijowskiego Narodowego Teatru Akademickiego Mołodyj z Ukrainy.
Artyści tworzą w spektaklu analogie do rodzimych mitów historycznych, a głównych bohaterów zmieniają z Greków w Ukraińców. Jest to manifest niezależności ukraińskiej kultury, ale i pełnoprawnej przynależności do kultury europejskiej.
Również 31 lipca będzie można zobaczyć zwycięzcę konkursu ShakeSphere zorganizowanego przez Europejską Sieć Festiwali Szekspirowskich (ESFN), czyli spektakl „Tragedia Makbeta” Teatru Flabbergast (Wielka Brytania) w reż. Henry’ego Maynarda.
ESFN zrzesza 12 europejskich festiwali szekspirowskich z 11 krajów. W ubiegłym roku z okazji 10-lecia istnienia Sieci przeprowadzono konkurs na małą produkcję teatralną pod nazwą ShakeSphere, który w 2023 roku doczekał się kontynuacji. Wyłoniony zwycięski spektakl wyruszył w europejską trasę i został zaprezentowany na 3 festiwalach, finalnym punktem będzie prezentacja w Gdańsku.
„Tragedia Makbeta” to uderzająca i dobitna eksploracja sztuki Szekspira, wierna tekstowi, z wpływami Grotowskiego i tańca butoh. Spektakl wymaga wiele od wykonawców zarówno pod względem fizycznym, jak i wokalnym. Pomysłowe i proste podejście jest bardzo atrakcyjne dla publiczności – Philip Parr, przewodniczący Europejskiej Sieci Festiwali Szekspirowskich.
W programie międzynarodowego Festiwalu Szekspirowskiego znalazła się również premiera gdańskiego Teatru Wybrzeże. Michał Siegoczyński w „Romeo i Julia is not dead” tworzy alternatywną historię Romea i Julii. Zastanawia się, jak wyglądałoby zmartwychwstanie pary kochanków w nowym świecie. Czy w nowej rzeczywistości szekspirowscy bohaterowie mogliby doświadczyć spełnienia? Będzie można przekonać się o tym m.in. 1 sierpnia.
W tym roku zostanie zaprezentowana także ostatnia produkcja legendarnego Petera Brooka. „Projekt Burza” miał pojawić się na festiwalu już rok temu. Niestety, rozmowy z organizatorami przerwała zasmucająca cały teatralny świat śmierć Petera Brooka. Był jednym z najważniejszych i najbardziej wpływowych twórców teatralnych XX i XXI wieku.
Prezentując „Projekt Burza” rok później organizatorzy składają hołd reżyserowi, który miał na swoim koncie wybitne osiągnięcia w dziedzinie teatru, opery czy filmu. Jedna z ostatnich sztuk Szekspira stała się ostatnią sztuką Petera Brooka. Reżyser, wspólnie z Marie-Hélène Estienne z Théâtre des Bouffes du Nord we Francji stworzyli minimalistyczny spektakl. Będzie można go zobaczyć 2 sierpnia.
3 sierpnia festiwalowa publiczność zobaczy „At Home with Will Shakespeare” w wykonaniu Pipa Uttona, jednego z czołowych brytyjskich aktorów, specjalizujących się w monodramach. W swojej najnowszej propozycji teatralnej Pip Utton przywołuje Williama Szekspira do życia nie tylko jako wielkiego pisarza, ale i człowieka z krwi i kości, który kocha, śmieje się, pije, śpiewa, tańczy, płacze, a w międzyczasie jest zmuszony napisać kilka słów, aby mieć z czego żyć. Spektakl zabawny, poetycki, poruszający i w ciekawy sposób angażujący widzów.
Kolejny spektakl to polska premiera międzynarodowej gwiazdy, flamandzkiego kolektywu Needcompany. Spektakl powstał w koprodukcji z Gdańskim Teatrem Szekspirowskim. W 2021 r. festiwalowa publiczność mogła zobaczyć „Billy’s Violence”. Był to początek dyptyku o twórczości Williama Szekspira. Odnosił się do przemocy w sztukach Stratforczyka, w „Billy’s Joy” Victor Afung Lauwers przenosi Romea ze słynnej tragedii do komedii. Romeo trafia do krainy baśni. Czy ta historia zakończy się pozytywnie? Trzeba to sprawdzić 4 i 5 sierpnia.
Na samo zakończenie festiwalu, 6 sierpnia, organizatorzy zabiorą widzów w medytacyjną ucztę literacką z wielką gwiazdą w roli głównej. Aktorka Charlotte Rampling i wiolonczelistka Sonia Wieder-Atherton w spektaklu „Shakespeare-Bach” nawiązują poetycki dialog między sonetami Szekspira, a suitami Bacha.
Charlotte Rampling jest jedną z najbardziej utalentowanych i cenionych aktorek swojego pokolenia. Zyskała rozgłos dzięki swoim wyjątkowym kreacjom w filmach, zarówno w Europie, jak i w Hollywood. Znana jest z niezwykłej wszechstronności aktorskiej i zdolności do wcielania się w różnorodne role, od dramatów po thrillery i filmy kostiumowe. Jej praca była wielokrotnie nagradzana, w tym nominacją do Oscara za rolę w filmie „45 Years” z 2015 r. W 2022 r. Charlotte Rampling zagrała niezapomnianą rolę w filmie „Diuna” w reżyserii Denisa Villeneuve’a.
ZŁOTY YORICK
Widzowie festiwalu zobaczą w tym roku aż pięć polskich szekspirowskich produkcji sezonu.
Przestawiamy celownik wrażliwości – mówi Łukasz Drewniak, selekcjoner Złotego Yoricka. Wyróżniamy w werdykcie zarówno pogłębione interpretacje twórczości Stratfordczyka, jak i projekty sztuki włączające, pokazujące jak naturalną płaszczyzną rozmowy o fundamentach człowieczeństwa są dzieła Szekspira. Zderzamy w werdykcie strategie i emocje nieporównywalne, zrównujemy odmienne sposoby obecności i ekspresji scenicznej. Szekspir jest pretekstem dla pracy teatru nad świadomością widza i obywatela, nowy teatr jest pretekstem dla kolejnego triumfu Szekspira.
W teatrze inkluzywnym Szekspir niekoniecznie jest tekstem, Szekspir jest alfabetem.
Pełne uzasadnienie werdyktu pod linkiem
W konkursie o Złotego Yoricka udział biorą:
- „How Beauteous Mankind is!”, reż. Sławek Krawczyński, Anna Godowska / Święto Snów we współpracy z Borysem Jaźnickim i Wojciechem Jaworskim
- „Romeo i Julia”, reż. Dominika Feiglewicz, Zdenka Pszczołowska, Teatr im. J. Słowackiego
- „Podchodzisz moją samotność”, reż. Dorota Bielska, Teatr Razem
- „Sen nocy letniej”, reż. Justyna Sobczyk, Jakub Skrzywanek, Teatr Współczesny w Szczecinie
- „Sen nocy letniej”, reż. krofta/wojtyszko, Wrocławski Teatr Lalek
Zwycięski teatr otrzyma statuetkę Złotego Yoricka oraz nagrodę finansową w wysokości 40 tys. zł
SzekspirOFF
W ramach Festiwalu będzie można zobaczyć nowe produkcje niezależne, które Festiwal wspiera finansowo i logistycznie. Celem nurtu SzekspirOFF jest zaproszenie do współpracy artystów i zespołów pozainstytucjonalnych, dla których punktem wyjścia w projektach jest twórczość Szekspira. SzekspirOFF to konkurs, w którym dofinansowane są realizacje spektakli przygotowywanych specjalnie na festiwal.
Kuratorką nurtu jest Katarzyna Knychalska, założycielka i prezeska Fundacji Teatr Nie-Taki we Wrocławiu oraz wydawczyni i redaktorka naczelna portalu teatralny.pl.
W tym roku w ramach nurtu SzekspirOFF będzie można zobaczyć:
- „Błazen” – Maciej Gorczyński / Daniel Leżoń / Iwona Bandzarewicz / Piotr Korzeniak
Więcej - „Chcę przespać ten jałowy czas, kiedy nie ma jej przy mnie” – Klaudia Hartung-Wójciak / Nostalgic Boys
Więcej - „CyberWill” – Zuzanna Kasprzyk / Andrzej Molenda / Paweł Gala
Więcej - „Imperium” – Strefa WolnoSłowa
Więcej - „VERY FUNNY” – Gruba i Głupia (Patrycja Kowańska i Dominika Knapik)
Więcej
Kwota wsparcia dla każdej nagrodzonej produkcji wynosi 20 000 zł. Nagrodzone projekty zaprezentowane zostaną podczas 27. Festiwalu Szekspirowskiego, a oceni je międzynarodowe jury i przyzna nagrody SzekspirOFF o łącznej puli 15 000 zł.
Nowy Yorick
Konkurs adresowany jest do młodych twórców debiutujących w polskim teatrze i ma na celu zachęcenie ich do czytania i inscenizowania dzieł Williama Szekspira, szukania w jego twórczości odpowiedzi na współczesne problemy oraz testowania za ich pomocą nowych form teatralnych.
Statuetka Nowego Yoricka zostanie wręczona w ramach 27. międzynarodowego Festiwalu Szekspirowskiego. Walczyć o niego będą trzy prezentacje, przygotowane przez laureatów z teatrami zaproszonymi do współpracy przez Gdański Teatr Szekspirowski – Teatrem Polskim w Poznaniu, Teatrem im. Heleny Modrzejewskiej w Legnicy oraz Teatrem Powszechnym im. Zygmunta Hübnera z Warszawy.
Do konkursu wpłynęło 27 zgłoszeń od studentów reżyserii ze wszystkich szkół w Polsce, reżyserów na początku swojej drogi zawodowej, kolektywów artystycznych. Wyboru dokonali dyrektorzy wyżej wspomnianych teatrów – Maciej Nowak, Jacek Głomb, Paweł Sztarbowski wybrali trzy adaptacje. Każda z realizacji zostanie sfinansowana przez organizatorów międzynarodowego Festiwalu Szekspirowskiego kwotą 25 000 zł. Jako „work in progress” zaprezentowane zostaną podczas festiwalu i ocenione przez międzynarodowe jury w składzie: Eleanor Skimin, Jacek Kopciński, Aneta Mancewicz.
Jury 27. międzynarodowego Festiwalu Szekspirowskiego
- „Zimowa Opowieść”, reż. Pamela Leończyk, dramaturgia: Daria Sobik
Teatr Powszechny im. Zygmunta Hübnera w Warszawie
- „Ryszard III”, reż. Jan Marek Kamiński, Teatr im. Heleny Modrzejewskiej w Legnicy
- „Lover’s complaint” w oparciu o poemat „Skarga zakochanej” Szekspira, reż. Mira Mańka, Teatr Polski w Poznaniu_1875
Dodatkowo zaplanowano program wydarzeń towarzyszących „Myślenie ma sens”: warsztaty, otwarte próby, spotkania z artystami i klub festiwalowy. Będzie można nauczyć się np. jak szybko tworzyć sceny aktorskie, poznać specyfikę pracy artystycznej z osobami z niepełnosprawnościami, wziąć udział w warsztatach z budowania zespołu i pracy grupowej.
O FESTIWALU
Międzynarodowy Festiwal Szekspirowski odbywa się co roku latem w Trójmieście, organizowany jest przez Gdański Teatr Szekspirowski i Fundację Theatrum Gedanense od 26 lat. Prezentowało się na nim ponad 240 różnych zespołów teatralnych z ponad 40 krajów. Pokazywano realizacje takich twórców, jak Peter Brook, Luk Perceval, Romeo Castellucci, Elizabeth LeCompte, Lew Dodin, Eimuntas Nekrošius, Oskaras Koršunovas, Tiago Rodrigues, Jan Lauwers, Roberto Ciulli, Robert Sturua i wielu innych (łącznie, podczas dotychczasowych edycji swoje produkcje pokazało ponad 250 reżyserów z całego świata). Festiwal jest międzynarodową platformą wymiany doświadczeń, praktyk teatralnych i dyskusji środowisk związanych z twórczością Williama Szekspira oraz fanów teatru. Festiwal Szekspirowski w Gdańsku – jako jedyny festiwal z Polski i jeden z pięciu w Europie – otrzymał prestiżową nagrodę EFFE Award, przyznawaną przez Stowarzyszenie Festiwali Europejskich (EFA – European Festivals Association) we współpracy z Komisją Europejską i Parlamentem Europejskim.
Festiwal Szekspirowski w Gdańsku jest to również wydarzenie w istotny sposób promujące Gdańsk i Trójmiasto na forum krajowym i międzynarodowym. Wyrazem tego jest, między innymi, zainicjowana w 2010 r. Europejska Sieć Festiwali Szekspirowskich, zrzeszająca obecnie 12 partnerów – z Polski, Niemiec, Węgier, Czech, Rumunii, Wielkiej Brytanii (2), Armenii, Danii, Macedonii Północnej, Serbii, Włoch, mająca swoją siedzibę w Gdańsku.
Festiwal Szekspirowski łączy prezentacje spektakli z całego świata z konkursami na najlepsze polskie spektakle szekspirowskie (konkursy o Złotego Yoricka i SzekspirOFF, od 2023 r. także konkurs o Nowego Yoricka), a także działaniami artystycznymi, edukacyjnymi, warsztatami i spotkaniami z twórcami z różnych stron świata.
Organizatorami Festiwalu Szekspirowskiego są Gdański Teatr Szekspirowski i Fundacja Theatrum Gedanense.
Więcej informacji: festiwalszekspirowski.pl.
