Termin: 12.07.2025
Miejsce: Opera Leśna w Sopocie

Twórcy inspirują się postacią z filmu „Europa Europa” w reżyserii Agnieszki Holland i prawdziwymi losami Salomona Perela, Żyda ukrywającego się w czasie drugiej wojny światowej w szeregach Hitlerjugend. W tej autorskiej adaptacji, stworzonej przez wybitnych twórców świata filmu, teatru i muzyki – Roberta Bolesto, Agnieszkę Smoczyńską i Alka Nowaka, przenosimy się do świata mitologii greckiej, by spojrzeć z dystansu na zjawisko wojny i zauważyć jej wiecznie aktualne archetypy. W libretcie opowiadającym o nieśmiertelnych Meduzach, które Hades chce unicestwić, jedna z nich ukrywa swoją tożsamość i trafia do wrogiej szkoły dla Erynii, zaś w tle pobrzmiewają uniwersalne pytania o pamięć, przetrwanie i tożsamość.

Libretto: Robert Bolesto

Muzyka: Alek Nowak ☞

Kierownictwo muzyczne: Yaroslav Shemet ☞

Reżyseria: Agnieszka Smoczyńska

Dramaturgia: Robert Bolesto

Scenografia: Jagna Dobesz

Kostiumy: Katarzyna Lewińska

Choreografia i ruch sceniczny: Tomasz Wygoda

Reżyseria świateł/Dramaturgia wizualna: Aleksandr Prowaliński

Autor projekcji wizualnych: Natan Berkowicz

Projekt charakteryzacji: Monika Kaleta

Solista: Jan Jakub Monowid

Chór, Tancerze i Orkiestra Opery Bałtyckiej w Gdańsku

Dyrygent Yaroslav Shemet

„Głos Potwora” to dzieło nagradzanej w Polsce i na świecie reżyserki Agnieszki Smoczyńskiej („Silent Twins”, „Fuga”, „Córki dancingu”), cenionego scenarzysty Roberta Bolesto („Ostatnia rodzina”, „Serce miłości”, „Hardkor Disko”, „Córki dancingu”) i wybitnego kompozytora muzyki współczesnej Alka Nowaka („Ja, Şeküre”, „Baśń o wężowym sercu”). Kurator identyfikuje się z Meduzą i odbywa wewnętrzną podróż po tragicznej historii. Doświadcza ceny wyrzeczenia się własnej tożsamości, jaką Meduza płaci za przetrwanie. Zadaje sobie pytanie o sens wystawy w czasach, gdy hasło „Nigdy więcej” straciło swą ochronną moc, a okrucieństwo wobec obcych – „nowych potworów” – ciągle powraca – wyjaśnia Robert Bolesto. Prawda o tytułowym bohaterze ujawnia się przede wszystkim w jego głosie – wysokim i czystym. Przez większość czasu musi pozostać stłumiony, unikać naturalnych, najwyższych rejestrów. Tylko kilka razy, w momentach szczególnej wagi wybrzmiewa w pełni – dodaje Alek Nowak. W jego zamyśle muzyka odwołuje się do okresu pierwszej połowy XX wieku, a w utworze przewija się kilka cytatów i pseudo cytatów z żydowskich psalmów i niemieckich marszów wojskowych. Harmonika sięga do dwunastotonowości. Orkiestracja, także skład instrumentalny, nawiązuje do modernistycznego odwrotu od wagnerowskiego monumentalizmu w stronę kameralistyki –
zapowiada Nowak.

Za świat przedstawiony opery odpowiadają: scenografka Jagna Dobesz – doceniona Europejską Nagrodą Filmową i Orłem za „Dziewczynę z igłą” Magnusa von Horna i Aleksandr Prowaliński (światła), współpracujący w ostatnich latach z Krystianem Ladą, Eweliną Marciniak czy Jakubem Skrzywankiem. Kostiumy do spektaklu projektuje Katarzyna Lewińska, znana ze współpracy z Agnieszką Holland przy filmach „W ciemności” i „Pokot”, a także z „Powidoków” Andrzeja Wajdy, „Body/Ciało” Małgorzaty Szumowskiej czy kultowego serialu „1670”. Choreografię przygotowuje Tomasz Wygoda, a w tytułowej roli usłyszymy kontratenora Jana Jakuba Monowida. Dla Agnieszki Smoczyńskiej, Roberta Bolesto, Tomasza Wygody oraz Katarzyny Lewińskiej jest to kolejna – po świetnie przyjętym „Simonie Boccanegrze” – współpraca nad operą. Za charakteryzację odpowiada Monika Kaleta, która współpracowała ze Smoczyńską przy operze „Simon Boccanegra”, a także jest autorką charakteryzacji do filmów m.in „Fugi” i „Zjednoczonych Stanów Miłości”; tworzyła również charakteryzacje do spektakli Krzysztofa Warlikowskiego.

Producentami opery są: Malta Festival, Opera Bałtycka w Gdańsku i Narodowe Centrum Kultury. Wydarzenie odbywa się w ramach Programu kulturalnego polskiej prezydencji w Radzie UE. Pokaz na 35. edycji Malta Festival dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury. Partnerem Głównym premiery 35. edycji Malta Festival jest Polenergia.

Koprodukcję dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach Programu kulturalnego polskiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej 2025.

Wydawcą utworów Alka Nowaka jest Polskie Wydawnictwo Muzyczne.

Światowa premiera „Głosu Potwora” odbyła się 27 i 28 czerwca w Poznaniu.

Opera inspired by the memories of Samuel Perel written in “Ich war Hitlerjunge Salomon” © 1992 by Sally Perel, Israel / Autorenagentur lansk mehr © 2021 by Wilhelm Heyne Verlag, in der Penguin Random House Verlagsgruppe GmbH.